8 ژوئن 2023 - سطح قند خون بیماران دیابتی یا به دلیل عدم تولید انسولین کافی توسط لوزالمعده یا به دلیل عدم پاسخ سلول های بدنشان به سیگنال های انسولین( مقاومت به انسولین)، افزایش می یابد. بنابراین، درمان‌های کنونی به ارائه ی انسولین بولوس به این بیماران بستگی دارد. با این حال، مطالعات اخیر نشان داده‌اند که نوسانات در سطوح هورمون‌های دیگر مانند سوماتوستاتین - که از لوزالمعده نیز ترشح می‌شود - ممکن است در ایجاد دیابت نقش داشته باشد، چیزی که تاکنون عمدتا نادیده گرفته شده است.

دکتر نیکیل گانداسی، استادیار گروه زیست شناسی و ژنتیک رشدی (DBG)، از موسسه علوم هند(IISc)  توضیح داد: تغییرات در ترشح سوماتوستاتین می تواند یکی از اولین نشانه های دیابت باشد. در چنین سناریویی، بررسی غلظت سوماتوستاتین به طور بالقوه می تواند به تشخیص زودهنگام دیابت کمک کند.

در مطالعه ای که در مجله بین المللی علوم مولکولی منتشر شد، تیم دکتر گانداسی به همراه همکارانش در دانشگاه گوتنبرگ در سوئد، ابداع یک روش جدید را گزارش کردند که می تواند سطح سوماتوستاتین ترشح شده را تشخیص دهد. سوماتواستاتین توسط سلول های خاصی از پانکراس به نام سلول های دلتا ترشح می شود. سوماتواستاتین، یک تنظیم کننده اصلی هورمونهای انسولین و گلوکاگون - هورمون دیگری که با انسولین برای حفظ سطح قند خون کار می کند- است.

کیتی که محققان برای اندازه گیری سوماتواستاتین تولید کرده اند، مانند روش استاندارد ایمونوسوربنت مرتبط با آنزیم یاELISA ، کار می کند که از صفحات پوشش داده شده با آنتی بادی برای شناسایی حضور آنتی ژن در نمونه استفاده می کند، مشابه آزمایش سریع تشخیص آنتی ژن COVID-19. این تیم از سوماتواستاتین سنتز شده ی مصنوعی برای آزمایش اتصال آن در برابر چندین آنتی بادی تجاری موجود استفاده کردند تا آنتی‌بادی‌هایی را که مؤثرتر به آن متصل می‌شود، شناسایی کنند و سپس از آن ها برای ساخت یک تست سنجش استفاده کردند.

با استفاده از این روش، محققان توانستند سطوح سوماتوستاتین را در سلول های پانکراس گرفته شده از موش و انسان مشخص کنند. علاوه بر این، آنها توانستند تعداد سلول‌های دلتای تولید کننده ی سوماتوستاتین را در بافت‌های اهدا کننده سالم و دیابتی انسان اندازه‌ گیری کنند. آنچه آنها دریافتند این بود که تعداد سلول های دلتا در بیماران دیابتی به شدت کاهش یافته است.

نویسنده اول این مقاله دکتر Lakshmi Kothegala، دانشمند ارشد در دانشگاه گوتنبرگ و دانشمند مدعو درIISc ، گفت: تعداد سلول‌های دلتا در بیماران دیابتی کمتر از افراد غیر دیابتی است، بنابراین شاهد ترشح کمتر سوماتوستاتین در این افراد هستیم.

در حال حاضر، محققان برای تشخیص سطح سوماتوستاتین بر روش رادیوایمونواسی (RIA) تکیه می کنند. اما در رادیوایمونواسی از مواد رادیواکتیو استفاده می شود و باید تحت شرایط ایمنی سختگیرانه انجام شود. کارولین میراندا، نویسنده اول و محقق دانشگاه گوتنبرگ، گفت: علاوه بر این، تکمیل روشRIA حداقل سه روز طول می‌کشد و فقط در آزمایشگاه‌های تخصصی قابل انجام است.

او افزود: داشتن یک ELISA کاملاً کاربردی به معنای روشی کاربردی تر و با نتایج سریع تر است. این کیت جدید همچنین تنها به یک دهم حجم نمونه پلاسمای خون مورد نیاز برایRIA ، نیاز دارد.

اکنون محققان در حال همکاری با یک شریک صنعتی هستند تا این کیت را به یک دستگاه ساده دستی تبدیل کنند و در نهایت بتوانند آن را به تولید انبوه برسانند.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2023-06-tracking-somatostatin-early-diabetes.html